YIKIM NEDİR?

 

1.YIKIM

Betonarme, ahşap ya da karkas yapıda inşa edilmiş parçalamak, sökmek, bozmak, çıkartarak fiziksel bütünlüğünü bozmak, geri korunabilmesi mümkün olmayan geçişlerin planlanarak ve gerekli kontrolleri sağlayarak mevzuata göre ortadan kaldırılması, imha edilmemesi işlemidir.

2. BETONARME YAPILARDA YIKIM

Yönetmeliklere uygun statik ve mimari proje açısından beton ve çeliğin birlikte manuel inşa edilmiş yapılardandır. Betonarme ekonomik ömrü 50 ila 100 yıl arasındadır. Değişkenlik gösteren bu geniş zaman aralığı, verimin maruz kalma oranları özellikleri, üretim özellikleri, betonun basınç değerleri, çeliğin çekilme kırılmaları ve bakım onarımı ömürlerinin özellikleridir. Malzeme kalitesi, inşaat teknikleri, bakım ve arıza bilgilerini  belirlerken statik olarak deprem, rüzgar, kar, canlı ve ölü yüklerinin yapısının etkilerine karşı dayanıklı, zemin etüd çalışmaları raporları, günlük jeolojik ve topografik olarak performansa bağlı olarak performans sağlar. Aldığı hasara bağlı olarak güçlendirilebilir, yenilenebilir, ancak ömrü mevcut, deprem yaşanmış ve ağır hasar görmüş bina 7269 sayılı kanun gereğince yıkım kapsamına alınır ve yıkılır.

3. YIKIM ESNASINDA ALINACAK ÇEVRE GÜVENLİĞİ VE ÖNLEMLER

Yıkım çalışması işlemleri üstlenen yüklenicinin 6331 sayılı iş sağlığı kanununda işlerinde alınması gereken sağlık ve güvenlik önlemlerinden işverenler sorumludur. Bu işi yapanlar, yıkıcı işlerde ortaya çıkan riskleri ortadan kaldırmak ya da en aza indirmek için süreç ve kaynakları uygun biçimde kullanmayı taahhüt eder. Yıkım başlatılmadan güvenli ve en az çalıştırılması için planlı yürütülerek yıkımın durdurulması.

4.YIKIM TEKNİKLERİ VE PLANLAMASI

4.1.         Yıkım Süreci Planlaması

Yıkım çalışmaları güvenli ve az yapılması için planlı olarak yürütülerek devam eder. Planlama, çalışma yapan yüklenici, alt yüklenici-taşeron, inşaat mühendisi ve yıkım makinesinde kullanılacak iş makinesine bağlı olarak operatör, maden mühendisi gibi ilgili birim şefleri ve çalışanlarla birlikte hazırlandı. Bina yıkım süreci, hazırlık, yıkım ve yıkımın ortadan kaldırılmasıyla tamamlanır. Detaylı planlama tüketiminin daha kontrollü ve hızlı ilerlemesini sağlar.

4.1.1.    Planlamada Risk Analizi ve Değerlendirme

Riskli işlemler güvenli çalışma yöntemiyle; Yıkım işinde riskleri güvenlik açıkları belirlenir ve uyumlu ilerlenme yöntemleri seçilir. Güvenli sistem geliştirilir ve sürdürülür. Çevreye vereceği fiziksel tehlikeler için; toz, gürültü, ses ve ergonomik problemlere karşı en az indirgeyecek ya da ortadan kaldırılacak önlemler alınır.

Risk değerlendirmeleri ve uygun kontrol yöntemleriyle yok etme, elde etme ağlarına göre polis, trafik polisi, kuvvet güçleri ya jandarmalar ile çevreyi ayırma, yol izin verme ve yol geçiş hatlarını belirleme, şantiye giriş çıkışını şerit, çit ya da kaplamalar çekilerek çevreyi güvenli bir şekilde tutma, iş makinaları ve çalışanlar için yer belirleme, acil durum parayla ilk yardım malzemeleri bulundurmak ve kalan almanın uzaklaştırılması, çıkışı işaretleme, molozların ve sıcaklıklarla tamamlanır.

Yüklenici işler sırasında güvenlik önlemlerini almadığı bireysel idare tarafından çeşitli yaptırımlar uygulanır. Örneğin; yıkım sırasında tozmayla bakımla karşılanır fiziki zarar kamuya açık alanda Kabahatler Kanununca 5326 sayılı kanunda; toplumsal düzenini, genel ahlâkı, genel sağlığı, çevreyi ve ekonomik düzeni korumak amacıyla Türk Ceza Kanunun 5237 sayılı kanun kapsamına ilişkin kurumlar tarafından düzenlenen tutanaklar ile durdurulması, para cezası veya iş feshiyle yıkım işi yüklemeninin kendisinden alınır.

4.2.         Yıkım Tekniğinin Belirlenmesi

Binanın yapısı, çevre koşulları, ekipman seçimi, yıkım maliyeti ve ömrün ekonomik zararlarına bağlı olarak değişme olasılığı. 

4.3.         Patlayıcı Madde ile Yıkım

Maden mühendisleri ve inşaat mühendislerinin ortak çalışmasıyla yapılan mühendislik programlamalarıyla, patlayıcı madde yoluyla yıkılan yıkımlardır. Yıkım sırasında patlamalar, madde kullanımlarına izin vermesi ile devam eder. Yıkılacağı binanın bulunduğu il, ilçe emniyetinden faktörlere bağlı olarak göz önünde tutularak uygun alanların yapılmasına izinleriyle büyük ve yapısal olarak iş makineleri ile yıkımının uygun olabilecek binalar için tercih edilen bir yöntem. 

  

4.4            Mekanik Yıkım

İnşaat mühendislerinin yapısı için en uygun görülen iş makinesiyle sistematik ilerleyen kontrollü yıkımlardır. Daha kontrol edilebilirliği yanında kafeste en az zarar verir ancak yapısal olarak daha büyük birimler zaman muhafazası için uygun görülmez.

 

4.4.1 Beton makası ile yıkım

Çok parçalı bombalar ve uzun kolu olan ekskavatörün yüksek binaları sökerek, parçalayarak ve daha kontrollü parçalayarak operatöründe uzmanlığıyla birlikte kalıcı yıkımdır.

4.4.2   Betonun zarar görmesi ile yıkım

Ekskavatörler hidrolik olarak alınabilen silindir tarafından kontrol edilen çenelere sahip iş makinesinin betona zarar verici etkisi ile delerek parçalanmasını, kütlelere bölünerek operatörün ustaca parçalanmasıyla durdurulur.

4.       AĞIR HASARLI BİNA YIKIMI

 

Yıkım olayının başlatılması, deprem sonrasında TC Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın ilgili İl Müdürlüğü tarafından ağır biçimde bozulan tespitlerin yapıldığı il, ilçe, mahalle, sokak, cadde, kapının adresi belirtilen yıkım yıkımına ilişkin ilan tutanağının sökülmesi ile vatandaş tarafından bilinir. Askısı yapılan şirket binası 3 ila 15 gün içinde yapacağı itirazlar ya da bulduğu şeyler olan yıkımla yıkımı amacına günlük beyannamesine göre ya da günün mülki amirinin yetkilendirilmesi üzerine Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından düzenlenen yarışmalara katılmasıyla birlikte başlatılmasıyla birlikte başlatılır. 

Ağır hasarlı kesintilerin il ilçe mahalle olarak ayrılması, gruplandırılması ve fiyatlandırılması sözleşmesi gereği ve şartnamelerini imzalanan yüklenici firmaya iş teslimine başlanır 

İş yeri teslimini alan yıkım makinesi ekibi Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından görevlendirilen saha kontrolleriyle birlikte çalışma alanının dinlenmesiyle planlamasını ve programı oluşturan firma yer teslimini aldığı ağır hasarlı yıkıma başlar.

Keşif gezilerinde ya da gelen ihbarlar nedeniyle ve mal zararlılıkları atan, söndürülen, yaşam kaybı içerisinde bulunan, işletilen cadde, anayol üzerinde risk teşkil eden binalardan korunmaya başlar.

Ağır hasarlı bina yıkıcı yıkıcı yıkım üstlenen yükleniciye aittir ve yıkım yönetmeliğine, sözleşme şartnamesine uygun işlerin yürütülmesi için kontroller tarafından denetim altında iş sürdürülürler.

KAYNAKÇA

1.      Epiroc.com

2.      güvenliinsaat.csgb.gov.tr

 

HAZIRLAYAN: SEMA TERLİKSİZ